Với thợ sơn, cách kiểm tốt nhất là đi xem tận mắt một căn nhà họ đã làm, tốt nhất là căn của chính người giới thiệu. Màu sơn đẹp trên ảnh điện thoại không nói được bao nhiêu; những gì quyết định tay nghề nằm ở góc tường, chân tường, mép trần, chỗ giáp khung cửa và độ bền sau vài mùa mưa nắng.
Bài này hướng dẫn bạn xin đi xem như thế nào cho tự nhiên, nhìn những điểm nào trong mười lăm phút, hỏi chủ nhà những gì mà thợ không tiện tự kể, và nối những gì thấy được vào thoả thuận với thợ. Bạn không cần biết nghề sơn; chỉ cần đi đúng chỗ, nhìn đúng góc và hỏi đúng người.
Vì sao với thợ sơn, xem tận mắt quan trọng hơn nghe kể
Sơn là việc mà kết quả nhìn từ xa luôn ổn. Đứng giữa phòng, đa số bức tường mới sơn đều sáng sủa và đều màu. Khác biệt giữa thợ cẩn thận và thợ làm ẩu chỉ lộ ra khi bạn đứng sát, nhìn nghiêng theo ánh sáng từ cửa sổ, hoặc đợi vài tháng cho tường ngấm mưa. Vì vậy lời kể "thợ sơn đẹp lắm" của người quen thường đúng ở lúc vừa xong, nhưng chưa trả lời câu hỏi bạn thật sự cần.
Thêm nữa, phần lớn công sức của thợ sơn nằm ở khâu chuẩn bị mà chủ nhà ít để ý: cạo lớp sơn cũ bong, xử lý chỗ ẩm, vá vết nứt, bả và chà nhám cho phẳng. Một thợ bỏ bớt khâu này vẫn cho ra bức tường đẹp trong vài tuần đầu, rồi bong tróc hoặc nổi vết sau một mùa. Chỉ có cách xem một căn đã sơn được một thời gian mới thấy thợ có làm đủ khâu hay không.
Đi xem cũng giúp bạn hiểu phong cách làm việc: thợ có che chắn sàn và đồ đạc không, có để lại vết sơn trên ổ điện, khung cửa, kính không. Những chi tiết đó người giới thiệu có thể đã quen mắt và quên kể, nhưng sẽ quan trọng với bạn nếu nhà đang có người ở.
Xin đi xem nhà người giới thiệu sao cho tự nhiên
Nhiều người ngại xin vào nhà người khác chỉ để soi tường. Thật ra đề nghị này khá phổ biến nếu bạn nói rõ lý do và không làm phiền lâu.
- Nói thẳng mục đích: nhà mình sắp sơn lại, muốn ghé xem chỗ anh chị đã nhờ thợ làm để hình dung, mười lăm phút là đủ.
- Hẹn vào ban ngày, khi có ánh sáng tự nhiên; ánh đèn buổi tối che bớt các vết lồi lõm và chỗ loang màu.
- Hỏi trước nhà đã sơn được bao lâu; căn sơn trên một năm cho thấy độ bền, căn mới sơn cho thấy độ hoàn thiện, cả hai đều có ích.
- Nếu người giới thiệu không tiện, xin họ nhờ thợ chỉ một công trình khác đã xong mà chủ nhà đồng ý cho xem; thợ tự tin thường có sẵn vài địa chỉ như vậy.
- Mang theo điện thoại để chụp vài chỗ bạn thích hoặc thấy chưa ổn, nhưng hỏi chủ nhà trước khi chụp bên trong nhà họ.
- Không chê công trình trước mặt chủ nhà; ghi nhận trong đầu rồi về cân nhắc, vì đó là nhà của họ và họ đã hài lòng.
Một cuộc đi xem ngắn, lịch sự thường làm người giới thiệu thấy được tôn trọng hơn, vì bạn coi trọng lời họ đủ để đến tận nơi.
Mười lăm phút nhìn tường: chỗ nào, nhìn gì
Bạn không cần dụng cụ. Đi một vòng theo thứ tự dưới đây, đứng sát tường và nhìn nghiêng theo hướng ánh sáng. Mỗi điểm chỉ cần vài giây.
| Vị trí | Nhìn gì | Dấu hiệu làm cẩn thận |
|---|---|---|
| Góc tường đứng và góc giáp trần | Đường cắt màu có thẳng không, có lem sang trần | Đường giao rõ, thẳng, không gợn |
| Chân tường sát sàn | Vệt sơn dính sàn, chỗ thiếu sơn sau chân đồ | Sàn sạch, chân tường phủ đều |
| Quanh ổ điện, công tắc, khung cửa | Sơn dính lên mặt ổ điện, kính, gioăng cửa | Được che hoặc tháo mặt trước khi sơn |
| Mảng tường lớn nhìn nghiêng | Vệt chổi lăn, chỗ lồi lõm, vết vá lộ | Mặt phẳng đều, ánh sáng trượt mượt |
| Tường ngoài, tường giáp nhà tắm | Bong vảy, phồng rộp, ố vàng | Vẫn bám chắc sau một mùa mưa |
| Trần nhà | Loang màu, vệt nối giữa hai lần lăn | Đều màu khi nhìn từ góc phòng |
Đừng mong một căn nhà hoàn hảo ở mọi điểm; nhà cũ có những chỗ tường xấu từ trước mà thợ đã báo không xử lý được hết. Điều cần xem là mức độ cẩn thận chung và những chỗ chưa ổn có lý do hay không.
Hỏi chủ nhà những câu thợ không tự kể
Thợ có cạo, xử lý tường cũ trước khi sơn không, mất mấy ngày? Câu này cho biết thợ có làm khâu chuẩn bị hay sơn chồng lên lớp cũ cho nhanh. Chủ nhà thường nhớ rất rõ những ngày bụi bặm khi thợ chà nhám, nên câu trả lời khá đáng tin.
Lúc làm có che chắn đồ đạc, dọn dẹp cuối ngày không? Với nhà vừa ở vừa sơn, điều này quan trọng không kém tay nghề. Hỏi thêm thợ có để dụng cụ, thùng sơn gọn một góc hay bày khắp nhà.
Có phát sinh gì so với lúc thoả thuận ban đầu không? Phát sinh không xấu, nhưng cách thợ báo phát sinh thì nói lên nhiều. Thợ gọi hỏi trước khi làm thêm khác hẳn thợ làm xong mới báo thêm tiền.
Sau một thời gian có chỗ nào bong, ố, và thợ có quay lại không? Đây là câu kiểm độ bền và thái độ sau bàn giao. Chủ nhà kể được một lần thợ quay lại xử lý miễn phí là điểm cộng rất lớn.
Thợ tự mua sơn hay chủ nhà mua? Câu trả lời giúp bạn biết cách thợ quen làm việc, để khi bàn với thợ bạn chủ động chọn cách hợp với mình và giữ được hoá đơn vật tư.
Từ những gì thấy được đến thoả thuận với thợ
Sau khi đi xem, bạn đã có những chi tiết cụ thể để bàn với thợ thay vì nói chung chung "làm đẹp giùm". Nếu thấy góc tường ở nhà người quen cắt màu rất gọn, hãy nói với thợ bạn muốn được như vậy. Nếu thấy chỗ tường giáp nhà tắm bị ố trở lại, hỏi thợ lần đó vì sao và nhà bạn có chỗ tương tự thì xử lý thế nào. Thợ giỏi sẽ giải thích nguyên nhân thay vì chối.
Đưa những điểm đã thống nhất vào một tờ ghi chú đơn giản: các phòng cần sơn, có cạo tường cũ không, bao nhiêu lớp bả, bao nhiêu lớp sơn lót và sơn phủ, ai mua vật tư, thợ che chắn và dọn dẹp những gì, làm trong mấy ngày. Không cần hợp đồng dày; một tờ giấy hai bên cùng đọc và giữ một bản, hoặc một tin nhắn tóm tắt mà thợ trả lời đồng ý, đã giúp tránh phần lớn hiểu lầm.
Nên chọn màu trước khi thợ đến, vì đổi màu giữa chừng là nguồn phát sinh tốn kém nhất. Nếu phân vân, nhờ thợ quét thử một mảng nhỏ và xem ở ánh sáng ban ngày lẫn buổi tối. Với nhà có trẻ nhỏ, người già hay người dễ dị ứng, hỏi thợ về loại sơn ít mùi và sắp xếp cho người nhà tránh khu vực đang sơn, mở cửa thông gió vài ngày sau khi xong.
Mời thợ đến xem nhà mình trước khi chốt
Xem công trình cũ cho biết thợ làm thế nào ở nhà người khác; buổi thợ đến xem nhà bạn cho biết họ hiểu nhà bạn ra sao. Đừng bỏ qua buổi này dù người giới thiệu đã bảo đảm đủ điều.
- Dẫn thợ đi hết các phòng cần sơn, kể cả chỗ bạn nghĩ là nhỏ như hộp kỹ thuật, cầu thang, trần ban công; phần bị quên thường thành phát sinh.
- Chỉ cho thợ những chỗ bạn biết có vấn đề: vết nứt chân chim, mảng tường hay ẩm sau mưa, chỗ sơn cũ đã phồng; hỏi thợ định xử lý từng chỗ thế nào.
- Nghe xem thợ có tự phát hiện thêm điều bạn chưa thấy không, ví dụ gõ tường nghe tiếng bộp, sờ thấy tường ẩm, nhìn ra vết thấm từ nhà bên; thợ có nghề thường để ý những điều này.
- Hỏi thợ sẽ làm trong mấy ngày, đi mấy người, giờ bắt đầu và kết thúc mỗi ngày, có làm vào cuối tuần không, nhất là khi nhà vẫn có người ở.
- Đề nghị thợ gửi lại bằng tin nhắn những hạng mục vừa trao đổi, kèm cách tính tiền; đọc lại xem có khớp với những gì hai bên đã nói không.
Nếu sau buổi xem, thợ đưa ra hướng xử lý khác hẳn những gì bạn thấy ở công trình cũ, ví dụ bỏ khâu bả cho nhanh, hãy hỏi vì sao. Có thể tường nhà bạn còn tốt nên không cần, cũng có thể thợ đang muốn rút gọn việc. Câu trả lời rõ ràng sẽ giúp bạn quyết định yên tâm hơn.
Khi người quen giới thiệu thợ sơn mà không có công trình nào để xem
Có lúc người giới thiệu chỉ biết thợ qua quan hệ, hoặc nhà họ sơn đã lâu và sau đó lại sơn đè, không còn gì để xem. Lúc đó bạn vẫn có cách kiểm, chỉ là mất thêm chút công. Hỏi thợ đang làm công trình nào gần nhà bạn, xin ghé qua một lát vào giờ nghỉ trưa để thấy cách họ chuẩn bị tường và che chắn. Thợ đang thi công thường không ngại, miễn bạn không làm phiền chủ nhà.
Cách thứ hai là giao thử một việc nhỏ trước, như sơn lại một phòng hoặc mảng tường bị ố, rồi mới giao cả nhà. Phương án này tốn thêm chút thời gian nhưng cho bạn thông tin chắc chắn nhất về tay nghề, giờ giấc và cách tính tiền. Hãy nói thẳng với thợ là bạn muốn bắt đầu từ việc nhỏ để làm quen, thợ có kinh nghiệm hiểu và thường không phật ý.
Cuối cùng, đừng để sự nể nang khiến bạn bỏ qua những dấu hiệu rõ ràng. Thợ né không cho xem công trình nào, nhất quyết đòi tạm ứng phần lớn trước khi bắt đầu, hay gạt đi mọi câu hỏi về khâu chuẩn bị tường thì dù được ai giới thiệu, bạn vẫn có thể lịch sự chưa nhận lời. Người quen giới thiệu với thiện ý, họ cũng không muốn bạn gặp chuyện chỉ vì ngại từ chối.
Câu hỏi thường gặp
Có kỳ quặc không khi xin vào nhà người quen chỉ để xem tường?
Không kỳ quặc nếu bạn nói rõ lý do và không làm phiền lâu. Phần lớn người đã hài lòng với thợ sẵn lòng cho xem, có người còn thấy vui vì được hỏi kinh nghiệm. Hẹn giờ ban ngày, đi nhanh gọn và cảm ơn là đủ lịch sự.
Nhà người giới thiệu sơn từ lâu rồi thì xem còn ý nghĩa gì không?
Rất có ý nghĩa, thậm chí hơn nhà mới sơn. Tường sơn đã qua một hai mùa mưa cho thấy thợ có làm kỹ khâu chuẩn bị hay không. Nếu tường vẫn bám chắc, ít ố và bong, đó là dấu hiệu tốt về độ bền mà nhà vừa sơn xong chưa thể hiện được.
Thấy vài chỗ chưa đẹp ở công trình cũ thì có nên bỏ thợ đó?
Chưa cần. Hãy hỏi chủ nhà hoặc thợ vì sao chỗ đó như vậy; có thể tường cũ bị ẩm nặng từ trước hoặc chủ nhà yêu cầu làm nhanh. Nếu lý do hợp lý và phần lớn công trình làm cẩn thận, thợ vẫn đáng cân nhắc. Nếu lỗi lặp lại khắp nơi thì nên tìm thêm lựa chọn.
Có nên tự mua sơn khi thuê thợ người quen giới thiệu?
Tuỳ bạn. Tự mua giúp bạn chủ động về loại sơn và giữ được hoá đơn, nhưng cần hỏi thợ khối lượng và loại sơn lót cho đúng. Để thợ mua thì tiện hơn, khi đó nên thống nhất loại sơn cụ thể và xin xem vỏ thùng trước khi dùng.
Thợ sơn được giới thiệu muốn tạm ứng trước có bình thường không?
Tạm ứng một phần để mua vật tư hoặc giữ lịch là thường gặp. Điều nên tránh là tạm ứng phần lớn tổng tiền trước khi bắt đầu. Chia theo mốc công việc, như xong khâu bả, xong lớp phủ, nghiệm thu, giúp cả hai bên yên tâm.
Sơn xong bao lâu thì biết thợ làm có bền không?
Những lỗi do chuẩn bị tường kém thường lộ ra sau vài tháng đến một mùa mưa, nhất là ở tường ngoài và tường giáp nhà tắm. Bạn nên thống nhất với thợ trước về việc quay lại xử lý nếu có bong tróc trong một khoảng thời gian hợp lý.