NguoiQuen.comNgười Quen
Nhà ở và việc làm qua người quen

Hỏi người quen đang làm ở công ty trước khi ứng tuyển: hỏi gì và nghe sao cho đúng

Trước khi nộp đơn, hỏi người quen đang làm ở công ty về công việc, quản lý, giờ giấc: những câu nên hỏi, cách đọc câu trả lời và điều không nên nhờ.

Two Vietnamese office workers chatting over iced coffee at a riverside cafe in Ho Chi Minh City during lunch break, one listening and taking notes in a small notebook, backs to camera

Hỏi một người quen đang làm ở công ty trước khi ứng tuyển là cách nhanh nhất để biết những điều tin tuyển dụng không nói: một ngày làm việc thật trông thế nào, người quản lý ra sao, áp lực nằm ở đâu. Nhưng một người chỉ nhìn thấy một góc; câu trả lời của họ có giá trị khi bạn biết hỏi đúng, nghe đúng và đối chiếu thêm nguồn khác.

Bài này không bàn về việc nhờ người quen chuyển hồ sơ hay giới thiệu nội bộ. Đây là bước trước đó: bạn chỉ muốn hiểu nơi mình định nộp đơn, để quyết định có nên ứng tuyển không và nếu có thì chuẩn bị gì. Cuộc nói chuyện kiểu này thường diễn ra bên ly cà phê, nên cũng cần một chút khéo léo để người quen thoải mái chia sẻ.

Vì sao lời kể của người trong công ty có giá trị riêng

Tin tuyển dụng được viết để thu hút ứng viên, còn trang giới thiệu doanh nghiệp được viết để xây dựng hình ảnh. Cả hai đều có ích nhưng hiếm khi nói về những điều quyết định bạn có làm vui hay không: công việc lặp lại hay đa dạng, quản lý giao việc rõ ràng hay thay đổi liên tục, đồng nghiệp hỗ trợ nhau hay ai lo phần nấy.

Người đang làm ở đó thấy những điều ấy hằng ngày. Họ biết giờ tan làm thật khác giờ ghi trên hợp đồng bao nhiêu, mùa nào cao điểm, người mới thường vướng ở đâu trong ba tháng đầu. Một cuộc trò chuyện nửa tiếng có thể giúp bạn tránh được một công việc không hợp, hoặc ngược lại, cho bạn thêm tự tin để ứng tuyển vào nơi tưởng như quá sức.

Lời kể ấy còn giúp bạn chuẩn bị phỏng vấn sát hơn. Khi biết bộ phận đang thiếu kỹ năng gì, đang chạy dự án gì, bạn chọn được ví dụ phù hợp từ kinh nghiệm của mình. Điều này khác hẳn với việc học thuộc những câu trả lời chung chung.

Những câu nên hỏi

Câu hỏi càng cụ thể, câu trả lời càng có ích. Thay vì hỏi "công ty có tốt không", hãy hỏi về những tình huống thật. Một số gợi ý, bạn chọn năm sáu câu phù hợp nhất:

  • Một ngày làm việc điển hình của anh chị bắt đầu và kết thúc thế nào?
  • Người mới vào vị trí giống em thường mất bao lâu để quen việc, và vướng nhất ở chỗ nào?
  • Quản lý của bộ phận đó giao việc và góp ý theo cách nào?
  • Làm thêm giờ có thường xuyên không, có được tính hay bù lại không?
  • Gần đây có nhiều người nghỉ ở bộ phận đó không? Lý do thường là gì, nếu anh chị biết?
  • Điều anh chị thích nhất và điều anh chị muốn thay đổi nhất ở chỗ làm là gì?
  • Nếu là em, anh chị sẽ chuẩn bị gì trước khi ứng tuyển?

Câu "điều muốn thay đổi nhất" thường cho câu trả lời thật hơn câu "có gì không tốt". Người ta dễ nói về mong muốn hơn là phàn nàn, nhất là khi đang nói về chính nơi mình làm.

Đọc câu trả lời: phân biệt dữ kiện, cảm nhận và tin đồn

Không phải mọi điều người quen kể đều có cùng độ tin cậy. Khi nghe, bạn chia câu trả lời thành ba loại để biết nên tin tới đâu.

Loại thông tinVí dụNên dùng thế nào
Dữ kiện họ trực tiếp trải qua"Bộ phận anh tháng nào cũng chốt số liệu vào ba ngày cuối, ai cũng ở lại muộn"Tin cậy cao với bộ phận của họ; hỏi xem vị trí bạn định ứng tuyển có giống không
Cảm nhận cá nhân"Sếp bên đó khó tính lắm"Hữu ích nhưng phụ thuộc tính cách người kể; hỏi thêm ví dụ cụ thể
Chuyện nghe kể lại"Nghe nói bên kinh doanh sắp cắt người"Tin cậy thấp; không dùng để quyết định, không nhắc lại ở phỏng vấn
Thông tin nhạy cảmLương cụ thể của người khác, chuyện nội bộ chưa công bốKhông nên hỏi, không nên ghi lại, không mang đi nơi khác

Một lưu ý nữa: người đang vui với công việc thường kể màu hồng hơn, người đang muốn nghỉ thường kể u ám hơn. Không ai sai cả, họ chỉ đứng ở vị trí khác nhau. Nếu được, hãy hỏi thêm một người thứ hai, ví dụ một người đã từng làm ở đó, để có góc nhìn cân bằng.

Khi người quen làm ở bộ phận khác hẳn vị trí bạn nhắm

Thường người quen của bạn không làm đúng bộ phận bạn định ứng tuyển. Bạn muốn vào phòng kinh doanh, còn người quen làm kế toán; bạn ứng tuyển kỹ thuật viên xưởng, còn người quen ngồi văn phòng hành chính. Lời kể của họ vẫn có ích, nhưng ở một tầng khác: chế độ chung, cách công ty đối xử với nhân viên, không khí giữa các phòng ban, giờ giấc chung của toà nhà.

Với phần công việc cụ thể của vị trí bạn nhắm, hãy hỏi người quen xem họ có biết ai ở bộ phận đó sẵn lòng trò chuyện không. Một lời nối nhẹ nhàng như vậy thường dễ hơn bạn nghĩ, miễn là bạn nói rõ chỉ muốn hỏi để hiểu công việc, không nhờ giới thiệu. Nếu không có ai, bạn dùng vòng phỏng vấn để hỏi trực tiếp người quản lý bộ phận.

Đừng suy diễn từ một phòng ban sang phòng ban khác. Một công ty có thể rất thoải mái ở bộ phận hành chính nhưng áp lực doanh số rất nặng ở bộ phận kinh doanh. Ghi rõ trong ghi chú của bạn điều nào là chung cho công ty, điều nào chỉ đúng với bộ phận của người kể.

Hỏi thêm người đã nghỉ việc ở đó: góc nhìn bổ sung

Người đang làm thường ngại nói điều chưa tốt về nơi mình làm, nhất là với người quen sắp ứng tuyển. Người đã nghỉ thì nói thoải mái hơn, nhưng lại có thể mang theo cảm xúc của lúc ra đi. Đặt hai góc nhìn cạnh nhau, bạn có bức tranh cân bằng hơn hẳn chỉ nghe một phía.

Khi hỏi người đã nghỉ, hãy hỏi họ rời đi bao lâu rồi, vì công ty có thể đã thay đổi quản lý hay chính sách. Hỏi họ vì sao nghỉ, nhưng tập trung vào những điều liên quan tới bạn: lý do công việc, giờ giấc, cơ hội học hỏi, chứ không đào sâu vào mâu thuẫn cá nhân của họ với ai. Nếu họ kể về một người cụ thể, bạn ghi nhận như một cảm nhận, không như một sự thật đã kiểm chứng.

Thông tin từ người đã nghỉ cũng cần giữ kín như với người đang làm. Đừng mang những chuyện họ kể vào phòng phỏng vấn hay kể lại cho người quen đang làm ở đó, vì điều đó có thể làm xấu quan hệ của nhiều người cùng lúc.

Những điều không nên nhờ trong cuộc trò chuyện này

Không nhờ họ lấy đề kiểm tra hay câu hỏi phỏng vấn. Kể cả khi họ biết, việc này đặt họ vào thế vi phạm quy định của công ty và làm mất ý nghĩa vòng tuyển. Bạn chỉ nên hỏi về loại kỹ năng cần có.

Không hỏi lương cụ thể của đồng nghiệp họ. Bạn có thể hỏi về khoảng thu nhập chung cho vị trí, nếu họ thấy thoải mái. Thông tin lương của từng người là chuyện riêng, nhiều nơi còn quy định bảo mật.

Không biến cuộc hỏi chuyện thành lời đề nghị "nói giúp". Nếu muốn được giới thiệu nội bộ, hãy nói riêng ở một lần khác, rõ ràng, và để họ tự quyết. Đừng để người quen cảm thấy buổi cà phê là một cái bẫy.

Không trích lời họ khi phỏng vấn. Câu "anh Bình bên kế toán bảo bên này hay làm muộn" có thể gây rắc rối cho anh Bình. Dùng hiểu biết của bạn để hỏi khéo, như "bộ phận có những giai đoạn cao điểm nào".

Không ghi âm cuộc trò chuyện. Một cuộc cà phê thân mật mà có máy ghi âm khiến người quen dè dặt ngay lập tức. Ghi chú vài ý chính bằng tay là đủ, và hỏi họ có ngại không trước khi ghi.

Sắp xếp cuộc hỏi chuyện cho gọn và lịch sự

Người quen dành thời gian cho bạn ngoài giờ làm, nên hãy làm cho cuộc gặp gọn gàng. Trình tự gợi ý:

  1. Nhắn trước, nói rõ bạn đang cân nhắc ứng tuyển vị trí gì và muốn hỏi khoảng hai mươi, ba mươi phút.
  2. Đọc trước tin tuyển dụng và thông tin công khai của doanh nghiệp để không hỏi những điều tra được.
  3. Chuẩn bị năm sáu câu hỏi, xếp câu quan trọng nhất lên đầu.
  4. Hẹn ở chỗ thuận tiện cho họ, bạn mời nước và đến sớm.
  5. Trong lúc nói chuyện, ghi chú ngắn, nói rõ bạn sẽ không kể lại với ai.
  6. Kết thúc đúng giờ, cảm ơn, và sau đó nhắn báo lại bạn quyết định thế nào.

Bước cuối hay bị quên. Người quen đã chia sẻ với bạn, họ sẽ vui khi biết thông tin ấy có ích, dù bạn quyết định ứng tuyển hay không. Đó cũng là cách giữ mối quan hệ cho những lần cần hỏi sau.

Khi câu trả lời khiến bạn do dự

Có lúc sau buổi nói chuyện, bạn thấy nơi đó không như mình nghĩ: áp lực cao hơn, giờ giấc thất thường, quản lý khó tính. Đừng vội bỏ hoặc vội nộp. Hãy tách điều gì là không chấp nhận được với bạn, như phải làm đêm thường xuyên khi đang chăm con nhỏ, với điều gì chỉ là khác thói quen, như cách họp hành, cách báo cáo.

Nếu vẫn muốn thử, bạn có thể dùng chính vòng phỏng vấn để kiểm chứng. Hỏi người phỏng vấn về nhịp làm việc, về cách bộ phận hỗ trợ người mới, về giai đoạn cao điểm. Câu trả lời của nhà tuyển dụng đặt cạnh lời kể của người quen sẽ cho bạn bức tranh đầy đủ hơn.

Nếu quyết định không ứng tuyển, đừng ngại nói với người quen. Một câu đơn giản: nhờ họ chia sẻ, bạn thấy vị trí này chưa hợp với hoàn cảnh hiện tại. Họ sẽ hiểu, và thường còn nhớ tới bạn khi có vị trí khác phù hợp hơn.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi người quen về công ty có làm họ khó xử không?

Không, nếu bạn hỏi về trải nghiệm làm việc chung và tránh chuyện nhạy cảm như lương từng người, chuyện nội bộ chưa công bố. Nói trước rằng bạn sẽ không kể lại với ai giúp họ thoải mái hơn.

Chỉ hỏi một người có đủ để quyết định không?

Thường là chưa đủ. Một người chỉ thấy bộ phận và giai đoạn của họ. Nếu được, hỏi thêm một người từng làm ở đó, đọc thông tin công khai và dùng vòng phỏng vấn để hỏi thêm trước khi quyết định.

Có nên hỏi người quen về lương của vị trí mình ứng tuyển?

Có thể hỏi về khoảng thu nhập chung nếu họ thấy thoải mái, nhưng không hỏi lương cụ thể của đồng nghiệp họ. Mức lương của bạn sẽ được trao đổi trực tiếp với nhà tuyển dụng ở vòng phù hợp.

Người quen kể nhiều điều không tốt thì có nên bỏ ý định ứng tuyển?

Chưa cần bỏ ngay. Hãy tách dữ kiện họ trực tiếp trải qua với cảm nhận cá nhân, hỏi thêm ví dụ cụ thể và đối chiếu với nguồn khác. Điều không chấp nhận được với bạn mới là lý do để dừng.

Có nên nhắc tên người quen khi đi phỏng vấn?

Nếu họ không giới thiệu chính thức, bạn không cần nhắc tên. Tránh trích lời họ về chuyện nội bộ. Dùng hiểu biết có được để đặt câu hỏi khéo cho người phỏng vấn, như hỏi về giai đoạn cao điểm của bộ phận.

Sau buổi hỏi chuyện có cần nhắn lại không?

Nên nhắn cảm ơn và báo bạn quyết định thế nào. Người quen đã bỏ thời gian chia sẻ, họ muốn biết thông tin ấy có ích. Việc này cũng giữ mối quan hệ cho những lần cần hỏi sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138