NguoiQuen.comNgười Quen
Nhà ở và việc làm qua người quen

Người quen làm môi giới bất động sản: hỏi thẳng hoa hồng, ai trả, đứng về phía ai

Nhờ người quen làm môi giới mua, thuê nhà: hỏi rõ hoa hồng ai trả, họ làm cho bên nào, có chứng chỉ không, và vì sao tiền cọc không nên đi qua tay họ.

Vietnamese man in his thirties guiding a young family through an empty apartment in Da Nang, sunlight across bare tiled floor, child holding mother hand, everyone seen from behind

Khi người quen làm môi giới bất động sản giới thiệu nhà cho bạn, điều đầu tiên cần làm là hỏi thẳng: hoa hồng do ai trả, họ đang làm cho bên bán, bên mua hay cả hai, và họ hành nghề theo hình thức nào. Ba câu hỏi đó không làm mất lòng một người làm nghề tử tế; ngược lại, họ thường mong bạn hỏi để mọi chuyện rõ ràng từ đầu.

Môi giới là một nghề có ích: họ biết thị trường từng khu, biết chủ nhà nào thật lòng bán, biết giấy tờ nào hay vướng. Rắc rối chỉ xuất hiện khi tình quen biết làm mờ đi chuyện ai đang được lợi từ giao dịch. Bài viết theo góc người mua hoặc người đi thuê nhờ một người quen đang làm nghề này.

Một người, hai vai: bạn bè và người hưởng hoa hồng

Người quen làm môi giới đứng ở vị trí khó: họ muốn giúp bạn, nhưng thu nhập của họ phụ thuộc vào việc giao dịch có thành hay không. Thường thì hoa hồng do bên bán hoặc bên cho thuê trả, tính theo phần trăm giá giao dịch hoặc theo số tháng tiền thuê. Điều đó có nghĩa là, về mặt quyền lợi, giá càng cao và chốt càng nhanh thì họ càng có lợi, trong khi bạn lại muốn giá thấp và có thời gian cân nhắc.

Nói vậy không phải để nghi ngờ người quen. Rất nhiều người làm môi giới coi uy tín với bạn bè quan trọng hơn một khoản hoa hồng, vì họ sống bằng lời giới thiệu lâu dài. Nhưng bạn nên hiểu cấu trúc lợi ích để tự đặt ranh giới: nghe họ về thị trường, về khu vực, về chủ nhà; còn quyết định giá, kiểm pháp lý và thời điểm ký là việc của bạn.

Cũng cần phân biệt người làm môi giới chuyên nghiệp với người quen chỉ tình cờ biết có nhà bán và dắt mối một lần. Người làm nghề thường xuyên có những yêu cầu riêng theo pháp luật kinh doanh bất động sản, như điều kiện về chứng chỉ hành nghề và hình thức hành nghề. Quy định này đã được sửa đổi trong những năm gần đây, nên chi tiết bạn tra văn bản hiện hành.

Những câu nên hỏi ngay từ đầu

Nói chuyện tiền bạc với người quen luôn khó, nên hãy hỏi sớm, khi chưa có căn nhà cụ thể nào. Hỏi lúc đầu thì nhẹ nhàng, để đến lúc sắp ký mới hỏi thì dễ thành nghi ngờ. Một số câu gợi ý:

  • Anh chị làm môi giới độc lập hay thuộc công ty, sàn giao dịch nào? Có chứng chỉ hành nghề không?
  • Phí môi giới căn này do bên nào trả, khoảng bao nhiêu phần trăm hoặc bao nhiêu tháng tiền thuê?
  • Anh chị có nhận phí từ cả hai bên không? Nếu có, mình thoả thuận rõ phần của em.
  • Căn này anh chị được chủ nhà ký hợp đồng môi giới, hay chỉ nghe qua người khác?
  • Anh chị đã xem bản gốc giấy chứng nhận chưa? Có biết đang thế chấp hay tranh chấp gì không?
  • Ngoài căn này, trong cùng khu còn những lựa chọn nào khác để em so sánh?

Câu cuối có giá trị hơn ta nghĩ. Một người môi giới chịu đưa bạn đi xem nhiều căn, kể cả căn không phải của khách họ đang nhận, là người đang đứng về phía bạn. Người chỉ giới thiệu một căn và nhấn mạnh rằng "căn này đẹp nhất khu" thì bạn cần thêm nguồn để so sánh.

Phân biệt việc môi giới nên làm và việc bạn phải tự làm

Nhiều người giao trọn cho người quen vì tin, rồi khi có vướng mắc mới thấy có những việc không ai làm hộ được. Bảng dưới chia rõ từng phần.

ViệcMôi giới có thể giúpBạn vẫn phải tự làm
Tìm nhàLọc căn hợp nhu cầu, sắp lịch xem, kể về khu vựcĐi xem tận nơi, xem nhiều lựa chọn, hỏi hàng xóm
Thương lượng giáTruyền đạt đề nghị, cho biết mặt bằng giá chungQuyết định mức giá trần của mình, không bị thúc giục
Pháp lýThu thập bản sao giấy tờ, giới thiệu văn phòng công chứngXem bản gốc, kiểm thông tin đất đai, đọc kỹ hợp đồng
Tiền cọc, thanh toánNhắc các mốc thanh toánChuyển thẳng cho chủ sở hữu theo hợp đồng, không qua tay trung gian
Sau giao dịchHướng dẫn thủ tục sang tên, nhận nhàTheo dõi hồ sơ, giữ toàn bộ biên nhận và hợp đồng

Riêng chuyện tiền, nguyên tắc nên giữ là tiền cọc và tiền thanh toán đi thẳng vào tài khoản của chủ sở hữu hoặc theo đúng điều khoản trong hợp đồng có công chứng. Người môi giới, dù là bạn thân, không nên cầm tiền hộ. Nếu họ là người tử tế, họ cũng sẽ không muốn chịu trách nhiệm đó.

Khi thấy người quen đang nghiêng về phía bên kia

Họ thúc giục quá mức. Câu "có người khác đang trả cao hơn", "chủ nhà chỉ giữ giá tới chiều nay" xuất hiện nhiều lần mà không có gì xác thực. Bạn đáp đơn giản: "Em cần thêm vài ngày kiểm giấy tờ, nếu mất căn này thì em chịu."

Họ né khi bạn hỏi về giấy tờ. Hẹn mãi không đưa bản gốc, nói "giấy tờ chuẩn, anh lo hết" mà không chỉ ra được chuẩn ở đâu. Đây không phải lúc để nể.

Họ gạt đi lời khuyên của người khác. Bạn muốn nhờ luật sư đọc hợp đồng, họ bảo không cần, tốn tiền. Một môi giới giỏi biết rằng khách có luật sư xem trước thì giao dịch càng chắc.

Họ đề nghị cách làm "lách" cho nhanh. Như ghi giá thấp trong hợp đồng, ký giấy tay trước rồi tính sau, hay đặt cọc vào tài khoản của họ. Những đề nghị này đặt rủi ro lên bạn, không phải lên họ.

Họ giấu thông tin bất lợi mà họ biết rõ. Ví dụ giả định: căn nhà từng ngập nặng mùa mưa năm trước, con hẻm sắp bị rào để làm công trình, hàng xóm đang tranh chấp ranh đất. Khi phát hiện người quen biết mà không nói, bạn có quyền dừng lại, hỏi thẳng lý do, và cân nhắc lại việc nhờ họ cho những lần sau. Người tử tế sẽ nói cả điều tốt lẫn điều xấu của căn nhà.

Thuê nhà qua người quen làm môi giới: những điều riêng của việc thuê

Nhờ người quen môi giới tìm nhà thuê có vài điểm khác với mua. Phí môi giới cho thuê thường do chủ nhà trả và tính theo số tháng tiền thuê, nhưng ở một số nơi người thuê cũng bị đề nghị trả một khoản. Hỏi rõ điều này trước khi đi xem, vì đến lúc thích căn nhà rồi mới biết phải trả phí thì rất khó từ chối.

Hợp đồng thuê phải ký với chủ nhà hoặc người được chủ nhà uỷ quyền bằng văn bản, không ký với môi giới trừ khi họ chính là bên được phép cho thuê lại. Hãy xem giấy tờ chứng minh quyền của người ký: giấy chứng nhận, hợp đồng thuê gốc nếu là cho thuê lại, hoặc giấy uỷ quyền. Một người quen làm môi giới tốt sẽ chủ động đưa những giấy tờ này cho bạn xem.

Thêm một điểm hay bị bỏ qua: sau khi bạn dọn vào, người môi giới thường không còn trách nhiệm gì. Mọi chuyện sửa chữa, tiền điện nước, cọc là giữa bạn và chủ nhà. Đừng trông chờ người quen tiếp tục đứng giữa giải quyết hộ, và cũng đừng để chuyện nhà cửa sau này làm sứt mẻ tình bạn chỉ vì ban đầu không ai nói rõ vai của mỗi người.

Ghi lại thoả thuận với người quen: ngắn thôi nhưng phải có

Không cần một hợp đồng dày, nhưng vài dòng tin nhắn chốt lại các điểm chính sẽ giúp cả hai bên. Người quen thường ngại đưa giấy tờ cho bạn bè, nên bạn chủ động đề nghị theo kiểu "em ghi lại cho khỏi quên". Nên có:

  • Bạn nhờ họ tìm loại nhà gì, ở khu nào, khoảng ngân sách bao nhiêu, mua hay thuê.
  • Bạn có phải trả phí không, nếu có thì bao nhiêu và trả vào lúc nào: khi ký đặt cọc, khi công chứng hay khi nhận nhà.
  • Họ có đang nhận phí từ bên bán, bên cho thuê của căn bạn xem không.
  • Thời gian bạn nhờ họ tìm, ví dụ giả định hai tháng, sau đó hai bên nói chuyện lại.
  • Bạn vẫn được tự tìm thêm qua kênh khác mà không phát sinh phí với họ, trừ căn do họ giới thiệu.
  • Mọi khoản tiền liên quan tới căn nhà đều chuyển thẳng cho chủ sở hữu, không qua tay họ.

Những dòng này giải quyết trước hầu hết các tình huống khó xử: bạn mua được nhà qua người khác, giao dịch đổ vỡ giữa chừng, hay chủ nhà quay sang đòi bạn trả phí. Nếu người quen là môi giới làm trong doanh nghiệp, họ có thể có mẫu hợp đồng dịch vụ riêng; đọc kỹ trước khi ký, và hỏi luật sư khi có điều khoản bạn không hiểu.

Giữ tình bạn dù giao dịch có thành hay không

Giao dịch nhà đất thường kéo dài vài tuần đến vài tháng, và không phải lúc nào cũng thành. Nếu bạn quyết định không mua căn người quen giới thiệu, hãy nói sớm và cảm ơn thời gian họ bỏ ra. Đừng im lặng rồi lặng lẽ mua căn khác qua người khác; với người làm môi giới, đó là điều khiến họ buồn nhất.

Ngược lại, nếu bạn đã xem nhà cùng người quen rồi lại muốn mua trực tiếp với chủ nhà để tránh phí, hãy nghĩ kỹ. Ngoài chuyện tình cảm, nhiều hợp đồng môi giới có điều khoản về khách do môi giới dẫn tới. Thẳng thắn nói chuyện với người quen về phí ngay từ đầu tốt hơn nhiều so với tìm cách đi vòng.

Nếu giao dịch thành công, hãy giữ một lời cảm ơn đúng mực và cho họ biết cảm nhận thật của bạn. Nếu có trục trặc sau khi mua, như giấy tờ chậm, nhà có lỗi chưa được nói trước, hãy trao đổi với họ trên tinh thần cùng giải quyết. Tranh chấp lớn về hợp đồng, tiền cọc hay giấy tờ thì nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết mình đang ở vị trí nào trước khi nói chuyện tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Người quen làm môi giới có lấy phí của người mua không?

Tuỳ thoả thuận. Thường thì bên bán hoặc bên cho thuê trả phí, nhưng cũng có trường hợp môi giới thu phí cả hai bên hoặc thu của bên mua khi được thuê đi tìm nhà. Hỏi rõ từ đầu và ghi lại bằng tin nhắn hoặc văn bản.

Có nên đưa tiền cọc qua người quen làm môi giới không?

Không nên. Tiền cọc nên chuyển thẳng cho chủ sở hữu theo hợp đồng đặt cọc bằng văn bản. Việc giao tiền qua trung gian, dù là người quen, làm tăng rủi ro và khó chứng minh khi có tranh chấp.

Làm sao biết người quen có được phép làm môi giới không?

Hỏi họ về chứng chỉ hành nghề và hình thức hành nghề, có thuộc doanh nghiệp hay sàn giao dịch nào không. Quy định về điều kiện hành nghề môi giới bất động sản đã được sửa đổi, nên bạn tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư.

Đã xem nhà qua người quen, có được mua thẳng với chủ không?

Về mặt pháp lý còn phụ thuộc hợp đồng môi giới giữa họ và chủ nhà. Về mặt quan hệ, việc đi vòng thường làm mất lòng. Nếu thấy phí cao, hãy nói thẳng với người quen để cùng tìm cách hợp lý.

Người quen môi giới bảo không cần luật sư thì có nên nghe?

Quyết định là của bạn. Với giao dịch giá trị lớn, nhờ luật sư đọc hợp đồng và kiểm pháp lý là chi phí hợp lý để giảm rủi ro. Bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được giải thích các điều khoản quan trọng.

Từ chối căn người quen giới thiệu thế nào cho khéo?

Nói sớm, nói lý do cụ thể như vị trí, giá, giấy tờ chưa rõ, và cảm ơn thời gian họ bỏ ra. Nếu vẫn tin họ, hãy nhờ họ tiếp tục tìm căn khác. Một lời từ chối rõ ràng tốt hơn sự im lặng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138