NguoiQuen.comNgười Quen
Giới thiệu người khác cho đúng

Đề cử bạn bè ứng tuyển vào công ty mình: viết lời giới thiệu gửi nhân sự đúng mức

Cách đề cử một người bạn vào vị trí đang tuyển ở chỗ mình làm: xem có hợp không, viết đoạn giới thiệu gửi nhân sự, nói rõ quan hệ và đứng ngoài khi người ta chấm chọn.

Vietnamese office worker in Ho Chi Minh City sitting at a quiet pantry table typing on a laptop with a blank screen, coffee cup nearby, shot over the shoulder, late afternoon light

Đề cử bạn bè vào công ty mình là gửi cho phòng nhân sự một đoạn ngắn nói rõ bạn biết người đó qua đâu, biết họ làm được việc gì, chưa biết điều gì, và vì sao bạn nghĩ họ hợp vị trí đang tuyển. Một lời đề cử tốt không thay được vòng phỏng vấn; nó chỉ giúp hồ sơ được đọc kỹ hơn và giúp người tuyển hỏi đúng chỗ.

Nhiều công ty có chương trình nhân viên giới thiệu ứng viên, có nơi kèm thưởng. Bài này không bàn cách công ty thiết kế chương trình đó, mà đứng ở phía người đi làm: khi nào nên đề cử một người bạn, viết gì cho đúng mức, nói chuyện với bạn mình ra sao để không ai kỳ vọng sai, và làm gì khi bạn mình trượt hoặc đậu.

Có nên đề cử người bạn này không: ba câu tự hỏi

Câu thứ nhất: bạn đã thấy người đó làm việc thật chưa? Làm cùng dự án, cùng ca, cùng lớp có làm bài nhóm, hay chỉ là bạn đi cà phê cuối tuần? Biết một người dễ mến khác rất xa với biết người đó giao việc đúng hạn. Nếu bạn chỉ biết họ ở đời thường, vẫn có thể đề cử, nhưng phải nói rõ điều đó trong lời giới thiệu.

Câu thứ hai: vị trí này có hợp với họ không, hay chỉ là họ đang cần việc? Một người bạn đang thất nghiệp và rất cần tiền dễ khiến bạn muốn giúp bằng mọi giá. Nhưng đẩy họ vào một vị trí lệch hẳn với kinh nghiệm thì kết quả thường là trượt ở vòng đầu, hoặc tệ hơn là vào được rồi khổ sở vài tháng. Đọc kỹ tin tuyển, đánh dấu những yêu cầu bắt buộc và đối chiếu thành thật.

Câu thứ ba: nếu người đó làm không tốt, bạn có chịu được không? Lời đề cử gắn tên bạn vào hồ sơ. Không ai bắt bạn đền bù khi người được đề cử làm kém, nhưng uy tín của bạn với phòng nhân sự và trưởng nhóm sẽ bị ảnh hưởng. Nếu nghĩ tới điều đó mà thấy lo, có lẽ nên chỉ chuyển tin tuyển cho bạn mình tự nộp, thay vì đứng tên đề cử.

Chuyển tin tuyển, giới thiệu, hay đề cử: ba mức cam kết

Không phải lúc nào cũng phải đề cử. Có ba mức, và chọn đúng mức giúp bạn vừa giúp được bạn bè vừa giữ được lời nói của mình.

MứcBạn làm gìHợp khi nào
Chuyển tin tuyểnGửi tin tuyển cho bạn mình, để họ tự nộp qua kênh chung, không ghi tên mìnhBiết bạn đang tìm việc nhưng chưa từng thấy họ làm việc
Giới thiệuGửi hồ sơ cho nhân sự, ghi rõ quen biết thế nào, không đánh giá năng lựcQuen lâu, tin vào thái độ, nhưng chưa làm chung
Đề cửGửi hồ sơ kèm nhận xét cụ thể về việc họ đã làm, sẵn sàng trả lời thêm nếu nhân sự hỏiĐã làm cùng, có ví dụ cụ thể về kết quả công việc

Điều đáng nhớ là ở mức nào thì cũng phải nói thật về mức đó. Một người chỉ quen qua câu lạc bộ cầu lông mà bạn viết như thể đã làm chung ba năm là bạn đang đánh lừa người tuyển, dù không có ý xấu.

Viết đoạn đề cử gửi phòng nhân sự

Mở bằng vị trí và quan hệ. "Em đề cử anh Minh cho vị trí kỹ thuật viên bảo trì. Anh Minh là đồng nghiệp cũ của em ở xưởng trước, làm chung tổ ca đêm hơn hai năm."

Đưa một hai ví dụ có thật. "Em từng thấy anh Minh tự lập bảng theo dõi máy nén khí theo tuần, nhờ vậy tổ phát hiện sớm một máy rò dầu trước khi hỏng nặng." Một chi tiết như vậy nặng ký hơn mười tính từ.

Nói rõ điều mình không biết. "Em chưa thấy anh Minh làm với dây chuyền đóng gói như bên mình, phần này nhờ chị kiểm thêm trong phỏng vấn."

Nhắc quan hệ ngoài công việc nếu có. "Em và anh Minh cũng là bạn thân ngoài giờ, em nói trước để chị cân nhắc."

Giữ độ dài vừa một màn hình điện thoại. Người tuyển thường đọc lời đề cử xen giữa hàng chục hồ sơ khác. Năm, sáu câu có thông tin cụ thể được đọc hết; một bức thư dài kể từ thời đi học dễ bị lướt qua và để lại cảm giác bạn đang cố thuyết phục quá mức.

Kết thúc gọn, không đòi hỏi. "Nếu cần thêm thông tin em sẵn lòng trả lời. Kết quả thế nào chị cứ báo trực tiếp cho anh Minh ạ."

Những điều không nên viết trong lời đề cử

Có những câu nghe như đang giúp bạn mình, nhưng người đọc ở phòng nhân sự sẽ hiểu theo hướng khác. Bạn nên gạch bỏ chúng trước khi gửi.

  • Lời bảo đảm tuyệt đối như "em cam đoan anh ấy làm được hết". Không ai cam đoan được thay người khác, và câu này khiến lời đề cử mất trọng lượng.
  • Hoàn cảnh riêng để gợi lòng thương: "bạn em đang nợ nần, rất cần việc". Hoàn cảnh không phải năng lực, và đó là chuyện riêng bạn mình có thể không muốn ai biết.
  • Nhận xét về sức khoẻ, tình trạng hôn nhân, tôn giáo, quê quán của bạn mình. Những điều này không liên quan tới việc làm và có thể khiến người tuyển bị ảnh hưởng bởi định kiến.
  • So sánh với ứng viên khác mà bạn tình cờ biết: "người kia không bằng bạn em đâu". Bạn không ở vị trí để đánh giá họ, và hồ sơ của người khác không phải chuyện để bàn.
  • Lời nhắc khéo về quan hệ: "anh ấy cũng quen giám đốc bên mình". Câu này biến lời đề cử thành áp lực ngầm, đúng điều mà một quy trình tuyển công bằng muốn tránh.

Đọc lại đoạn đề cử của mình và tự hỏi: nếu người được đề cử đọc được đoạn này, họ có thấy thoải mái không; nếu một ứng viên khác đọc được, họ có thấy bất công không. Hai câu hỏi đó gạn được phần lớn những câu thừa.

Nói chuyện với bạn mình trước và sau khi đề cử

Trước khi gửi, nên nói với bạn mình ba điều. Một, bạn chỉ chuyển hồ sơ và viết vài dòng, không quyết định gì. Hai, công ty sẽ cho họ đi đủ các vòng như mọi ứng viên, có thể còn hỏi kỹ hơn vì họ biết là người quen. Ba, những gì bạn kể về công ty là góc nhìn của một nhân viên, không phải lời hứa của công ty về lương, giờ làm hay cơ hội thăng tiến.

Cũng nên hỏi bạn mình có đồng ý cho bạn kể với nhân sự những chi tiết nào. Có người không muốn công ty mới biết họ đang nghỉ vì lý do sức khoẻ, hoặc biết họ đang có việc ở chỗ khác. Chỉ đưa thông tin họ đã đồng ý, và đừng chuyển tiếp hồ sơ của họ cho người thứ ba ngoài kênh tuyển dụng.

Trong lúc chờ kết quả, bạn có thể chia sẻ kinh nghiệm phỏng vấn chung của công ty, ví dụ hay có bài làm thử, hay hỏi về tình huống thực tế. Nhưng không nên lấy đề bài nội bộ, câu hỏi cụ thể của hội đồng, hoặc hồ sơ của ứng viên khác để đưa cho bạn mình. Đó là chuyện vi phạm quy định bảo mật của công ty, và làm hỏng chính lời đề cử của bạn nếu bị phát hiện.

Thưởng giới thiệu ứng viên: nhận thế nào cho đàng hoàng

Nếu công ty có thưởng cho nhân viên giới thiệu ứng viên được nhận, bạn được nhận theo quy định là chuyện bình thường. Vài điều giúp khoản thưởng đó không thành chuyện khó nói.

  • Đọc điều kiện trước: thường phải điền phiếu giới thiệu trước khi ứng viên nộp qua kênh khác, và thưởng chỉ trả khi người đó qua thử việc.
  • Nói với bạn mình là có chương trình thưởng. Giấu đi rồi bạn mình tình cờ biết, họ dễ nghĩ mình bị đem ra kiếm tiền.
  • Không chia khoản thưởng với ứng viên theo kiểu "vào được thì anh em mình chia đôi". Thoả thuận ngầm như vậy dễ bị coi là gian lận chương trình.
  • Không giới thiệu người mà bạn biết chắc không hợp chỉ để thử vận may lấy thưởng. Mỗi hồ sơ yếu làm tốn thời gian của người tuyển.
  • Khoản thưởng thường được tính vào thu nhập theo lương; cách tính thuế cụ thể do công ty thực hiện, bạn có thể hỏi bộ phận kế toán.

Thưởng là phần thêm, không phải lý do để đề cử. Nếu thấy mình đang nghĩ tới tiền thưởng trước khi nghĩ tới việc người đó có hợp không, nên lùi lại một bước.

Khi bạn mình trượt, khi bạn mình đậu

Trượt là kết quả bình thường, kể cả với người được đề cử tốt. Bạn không nên đi hỏi hội đồng xem vì sao loại, càng không nên tìm cách xin "cho thêm một cơ hội". Nếu bạn mình muốn biết lý do, khuyên họ tự viết thư cảm ơn và hỏi góp ý; thư từ chính ứng viên được trả lời dễ hơn nhiều. Với bạn, chỉ cần nói một câu chia sẻ và gợi ý lần sau có vị trí hợp hơn sẽ báo.

Nếu bạn mình đậu, việc nên làm là lùi ra để họ tự đứng trên chân mình. Trong tháng đầu, bạn có thể chỉ chỗ ăn trưa, giới thiệu vài đồng nghiệp ở bộ phận liên quan, nhưng đừng trở thành người phát ngôn của họ trước trưởng nhóm. Nếu họ gặp vấn đề, khuyên họ nói thẳng với quản lý trực tiếp thay vì nhờ bạn nói hộ.

Cũng nên chuẩn bị tinh thần: một người bạn thân có thể trở thành đồng nghiệp bình thường, có lúc bất đồng. Nếu hai người cùng nhóm, việc tách bạch công việc và tình bạn là trách nhiệm của cả hai. Một quy tắc đơn giản là không bàn chuyện đánh giá, lương thưởng của nhau, và không nhờ nhau che chắn khi sai.

Có một tình huống ít ai nghĩ tới: bạn mình vào làm được vài tháng rồi muốn nghỉ, hoặc bị cho thôi việc. Lúc đó bạn không cần thanh minh với ai rằng mình đề cử nhầm, cũng không cần đứng ra xin cho bạn ở lại. Một lời đề cử chỉ nói về những gì bạn biết tại thời điểm viết; công việc thực tế mới là phép thử. Điều nên làm là rút kinh nghiệm cho lần sau: lần tới mình có cần hỏi kỹ hơn về vị trí, hay cần nói rõ hơn phần mình chưa biết về người được đề cử.

Câu hỏi thường gặp

Bạn bè hỏi nhờ đề cử mà mình thấy không hợp thì từ chối thế nào?

Nói thật nhưng tập trung vào vị trí, không vào con người. Ví dụ: "Vị trí này bên em cần người có kinh nghiệm kế toán thuế, anh chưa làm mảng đó nên em nghĩ hồ sơ khó qua. Nếu bên em mở vị trí hành chính em báo anh liền." Bạn vẫn có thể chuyển tin tuyển để họ tự nộp nếu họ muốn thử.

Có nên đề cử người cũ mà mình biết từng bị cho nghỉ việc?

Tuỳ lý do và bạn biết đến đâu. Nếu bạn không rõ chuyện cũ, đừng đoán và đừng kể lại tin đồn. Nếu bạn biết người đó đã sửa đổi và bạn thấy họ làm tốt ở chỗ mới, có thể đề cử và nói rõ phạm vi mình biết. Nếu chuyện cũ liên quan gian lận mà bạn biết chắc, không nên đứng tên đề cử.

Đề cử xong thì phòng nhân sự có gọi hỏi thêm không?

Có thể. Họ thường hỏi bạn biết người đó trong bối cảnh nào, thấy điểm mạnh nào, điều gì cần lưu ý. Trả lời như bạn đã viết: cụ thể, đúng mức, nói rõ phần nào là bạn tận mắt thấy, phần nào là nghe kể. Không cần khen thêm để bù cho lần đầu viết còn ngắn.

Mình là trưởng nhóm thì có nên đề cử bạn vào chính nhóm mình?

Nên cân nhắc kỹ. Nếu được nhận, bạn sẽ đánh giá, phân việc, xét thưởng cho chính bạn thân của mình, và đồng nghiệp khó tin là bạn công bằng. Cách an toàn là khai báo quan hệ, rút khỏi vòng phỏng vấn, và đề nghị người được nhận báo cáo cho một quản lý khác nếu công ty sắp xếp được.

Bạn mình nhờ sửa hồ sơ cho giống yêu cầu tuyển thì có nên làm?

Góp ý cách trình bày, sắp xếp cho rõ thì được. Nhưng không thêm kinh nghiệm, chứng chỉ, kỹ năng mà bạn mình không có. Hồ sơ phóng đại sẽ lộ ra ở vòng phỏng vấn hoặc khi làm thật, và khi đó người chịu tiếng có cả bạn, vì bạn là người đề cử.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138