NguoiQuen.comNgười Quen
Người làm nghề nhỏ đón khách được giới thiệu

Đón khách được người quen giới thiệu: lần gặp đầu của thợ và người làm tự do

Khách tới qua lời người quen thường mang sẵn kỳ vọng. Cách thợ và người làm tự do hỏi lại, báo giá, hẹn lịch để lần gặp đầu không làm hỏng lời giới thiệu.

Vietnamese electrician in work clothes crouching beside a wall socket inside a family apartment in Hai Phong, homeowner watching from behind, morning light through a window

Khách được người quen giới thiệu đến với bạn không phải tờ giấy trắng: họ mang theo một câu chuyện người kia đã kể, thường đẹp hơn thực tế một chút. Việc của lần gặp đầu là biết người giới thiệu đã hứa gì thay bạn, chỉnh lại những chỗ hứa quá, rồi làm cho đúng những gì mình nhận.

Bài này dành cho thợ sửa chữa, thợ xây, người dạy kèm, thợ làm bánh nhận đặt, người thiết kế tự do và những ai nhận phần lớn khách qua lời kể. Bạn sẽ có một trình tự cho cuộc gọi đầu, lần gặp đầu, câu hỏi nên đặt, cách báo giá không làm khách hụt hẫng và các tình huống hay gặp.

Khách được giới thiệu mang theo những kỳ vọng gì

Người giới thiệu thường kể về bạn bằng trải nghiệm tốt nhất của họ. "Chú làm nhanh lắm, buổi sáng là xong" có thể đúng với một lần thay vòi nước, nhưng không đúng với việc đi lại đường ống cả tầng. "Cô dạy kèm vui lắm, bé nhà mình tiến bộ hẳn" là cảm nhận của một gia đình với một đứa trẻ cụ thể. Khách mới nghe xong sẽ mang kỳ vọng đó áp vào việc của họ.

Thường có ba loại kỳ vọng đi kèm. Kỳ vọng về chất lượng: làm kỹ, bền, đẹp như nhà kia. Kỳ vọng về thời gian: nhanh, đến ngay. Kỳ vọng về giá: "người quen giới thiệu thì chắc giá mềm". Loại thứ ba hay gây khó xử nhất, vì người giới thiệu có khi đã buột miệng nói một con số của việc khác, thời điểm khác.

Không có gì sai khi khách kỳ vọng. Cái sai là để kỳ vọng đó tồn tại mà không ai nói ra, rồi đến lúc thanh toán mới vỡ. Lần gặp đầu là cơ hội duy nhất để nói rõ mà chưa mất lòng ai.

Cuộc gọi đầu tiên: năm điều nên làm

Phần lớn khách được giới thiệu liên lạc bằng điện thoại hoặc tin nhắn trước. Cuộc gọi này ngắn nhưng quyết định khách có thấy yên tâm hay không.

  1. Hỏi khách biết bạn qua ai, và ghi lại. Câu hỏi tự nhiên: "Dạ anh biết em qua ai để em cảm ơn người ta?" Nó vừa để bạn nhớ người giới thiệu, vừa cho bạn biết khách đã nghe gì.
  2. Hỏi người giới thiệu đã kể gì về việc bạn làm: "Chị Ngọc có kể nhà chị ấy em làm phần nào không anh?" Câu này giúp bạn phát hiện sớm những gì khách đang so sánh.
  3. Nghe khách tả việc, hỏi thêm đủ để biết có đúng nghề mình không. Không đúng thì nói ngay, đừng nhận cho vui lòng người quen.
  4. Hẹn thời gian đến xem cụ thể, kèm khoảng xê dịch thật: "Em tới khoảng chín tới chín rưỡi, kẹt việc em nhắn trước." Đừng hứa "em qua liền" khi không chắc.
  5. Nói trước cách bạn báo giá: xem tận nơi rồi mới báo, hay báo theo hạng mục, có tính phí đến xem không. Khách biết trước sẽ không bất ngờ.

Ghi những điều nghe được vào sổ hay ghi chú điện thoại ngay sau cuộc gọi. Khi đến nơi, bạn sẽ không phải hỏi lại những gì khách đã kể, và khách thấy mình được lắng nghe.

Lần gặp đầu: những việc nhỏ quyết định ấn tượng

Đúng hẹn, hoặc báo sớm nếu trễ. Đây là điều khách được giới thiệu để ý đầu tiên, vì họ hay đem bạn so với lời kể "đến đúng giờ lắm". Trễ mười lăm phút mà nhắn trước ba mươi phút vẫn tốt hơn đúng giờ mà khách phải gọi hỏi.

Nhắc tên người giới thiệu một lần, tự nhiên. "Nhà chị Ngọc em làm năm ngoái, giờ vẫn ổn." Một câu là đủ để nối mạch, đừng nhắc mãi như để lấy uy tín.

Xem kỹ trước khi nói. Khách hay hỏi ngay "có lâu không, bao nhiêu tiền". Một câu đỡ được việc này: "Anh cho em xem kỹ mười phút, em nói rõ luôn." Xem vội rồi báo sai còn tệ hơn để khách chờ.

Giải thích việc bằng lời khách hiểu. Khách không cần biết tên kỹ thuật, họ cần biết hỏng ở đâu, vì sao, sửa xong được bao lâu, có phương án nào rẻ hơn mà chấp nhận được không.

Giữ gọn gàng. Lót chỗ làm, dọn bụi, mang giày sạch hoặc bọc giày khi vào nhà. Đây là chi tiết người được giới thiệu hay kể lại cho người giới thiệu nhất.

Khi lời giới thiệu khác với việc thật

Có những lúc việc của khách mới khác hẳn việc bạn đã làm cho người giới thiệu. Bảng dưới gợi ý cách nói cho từng trường hợp hay gặp, để khách hiểu mà không thấy bạn đổi lời.

Khách nghe kểThực tế việc của kháchCách nói lại
"Chú làm một buổi là xong"Việc lớn hơn, cần hai ba ngày"Nhà chị Ngọc là thay một đoạn ống, nhà mình phải đi lại cả đường nên cần hai ngày, em nói trước để anh sắp xếp."
"Giá rẻ lắm"Vật tư, khối lượng khác"Giá bên chị Ngọc là cho phần việc đó, nhà mình vật tư nhiều hơn, em báo từng hạng mục để anh xem."
"Cô dạy là con tiến bộ ngay"Mỗi trẻ một khác, cần thời gian"Bé nhà chị Hà học hợp với cách của em, bé nhà mình em cần vài buổi để hiểu bé trước đã."
"Bánh đặt hôm nay mai có"Đơn lớn cần đặt trước nhiều ngày"Đơn nhỏ thì kịp, đơn cỡ này em cần ba ngày mới làm cẩn thận được."

Nguyên tắc chung: đừng nói người giới thiệu kể sai. Hãy nói việc của họ khác, và giải thích cái khác đó bằng thông tin cụ thể. Người giới thiệu vẫn giữ được thể diện, khách hiểu ra, và bạn không phải gánh lời hứa không phải của mình.

Báo giá cho khách người quen giới thiệu

Khách được giới thiệu hay ngại hỏi giá thẳng vì sợ mất lòng người quen, hoặc ngược lại, mặc định là bạn sẽ giảm. Cách an toàn nhất là báo giá như với mọi khách: rõ hạng mục, rõ phần vật tư và phần công, rõ những gì chưa tính. Với việc lớn, báo bằng tin nhắn hoặc giấy viết tay để cả hai cùng xem lại được.

Nếu bạn có ưu đãi cho khách được giới thiệu, nói rõ đó là ưu đãi và nó gồm những gì. Ví dụ: "Khách anh chị quen giới thiệu thì em miễn công đến xem," hay "em bảo hành thêm ba tháng". Ưu đãi rõ ràng dễ chịu hơn nhiều so với một kiểu giảm giá mơ hồ mà khách không biết đã được giảm bao nhiêu.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: phần việc chưa tính. Sửa nhà thường lộ ra hỏng hóc mới khi đã đục, đã tháo. Nói trước với khách rằng nếu gặp phần hư thêm thì bạn dừng lại, chụp ảnh, báo giá phần đó rồi mới làm tiếp. Khách được giới thiệu nghe vậy sẽ yên tâm hơn, vì điều họ sợ nhất là cuối buổi bị đưa ra một con số lớn hơn nhiều so với lúc đầu mà ngại cãi vì nể người quen.

Đừng hạ giá dưới mức bạn sống được chỉ vì nể người giới thiệu. Làm lỗ thì bạn sẽ làm vội, và việc làm vội mới là thứ làm xấu mặt người giới thiệu. Chuyện khách đòi "giá người nhà" có cách trả lời riêng, nhưng nguyên tắc chung là giá công bằng với mọi khách, ưu đãi nếu có thì minh bạch.

Câu hỏi nên đặt trong lần gặp đầu

Hỏi đúng ở lần đầu giúp bạn tránh phần lớn hiểu lầm về sau. Không cần hỏi hết, chọn những câu hợp với nghề mình.

  • Anh chị mong việc này xong trong khoảng bao lâu, có mốc nào bắt buộc không, ví dụ trước ngày có khách, trước Tết?
  • Anh chị đã từng thuê ai làm phần này chưa, lần trước có gì chưa ưng để em tránh?
  • Trong nhà ai là người quyết định chính về việc này, em nên trao đổi với ai khi có phát sinh?
  • Anh chị muốn tự mua vật tư hay để em lo, nếu em lo thì có muốn xem hoá đơn không?
  • Có giờ nào trong ngày em không nên làm ồn hoặc không nên tới không?
  • Sau khi xong, anh chị muốn em báo lại cho người giới thiệu không, hay để anh chị tự kể?

Câu cuối nghe lạ nhưng hữu ích: có khách không muốn người quen biết chuyện nhà mình sửa gì. Hỏi trước thể hiện bạn tôn trọng sự riêng tư của khách, đồng thời tránh được tình huống báo lại cho người giới thiệu mà khách không muốn.

Sau lần gặp đầu: giữ nhịp cho tới khi xong việc

Khách được giới thiệu hay ngại gọi hỏi tiến độ vì không muốn làm phiền người quen. Vì vậy bạn nên chủ động báo: việc lớn thì báo cuối mỗi ngày làm, việc nhỏ thì báo khi bắt đầu và khi xong. Có phát sinh chi phí, báo trước khi làm, không làm rồi mới báo.

Khi xong, hướng dẫn khách cách dùng, cách giữ, dấu hiệu nào cần gọi lại. Để lại cách liên lạc rõ ràng và nói điều kiện bảo hành nếu có. Nếu việc cần kiểm lại sau một thời gian, ví dụ chỗ chống thấm sau mùa mưa, hẹn trước một lần ghé xem.

Nếu giữa chừng có chuyện không như ý — vật tư về trễ, thời tiết làm chậm, bạn ốm phải nghỉ một hôm — báo ngay cho khách bằng lời thật, kèm lịch mới. Khách được giới thiệu thường dễ thông cảm khi được báo sớm, nhưng sẽ kể lại với người quen rất khác nếu họ phải tự gọi mới biết thợ không đến. Một tin nhắn lúc bảy giờ sáng như "hôm nay em kẹt, mai em tới từ tám giờ, xin lỗi anh chị" giữ được nhiều hơn bạn nghĩ.

Cuối cùng, nhớ hai lời cảm ơn: một với khách vì đã tin, một với người giới thiệu vì đã nhớ tới bạn. Lần gặp đầu làm tốt thì khách này rất có thể sẽ trở thành người giới thiệu tiếp theo, và vòng tròn đó là thứ giữ cho người làm nghề nhỏ có việc đều mà không phải chạy theo quảng cáo.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nhận việc không đúng nghề vì nể người giới thiệu không?

Không nên. Nhận việc ngoài tay nghề rồi làm không tới là làm hỏng cả uy tín bạn lẫn người giới thiệu. Nói thẳng là việc này không phải sở trường, và nếu biết ai làm tốt thì giới thiệu lại cho khách.

Khách được giới thiệu hỏi giá qua điện thoại khi chưa xem thì trả lời sao?

Có thể cho một khoảng rất rộng kèm điều kiện, nói rõ là phải xem tận nơi mới báo chính xác. Đừng chốt con số qua điện thoại cho việc sửa chữa, vì phần lớn tranh cãi về giá bắt đầu từ con số nói vội.

Người giới thiệu đã hứa giá thay mình thì xử lý thế nào?

Đừng nói người giới thiệu sai. Giải thích việc của khách khác việc trước ở điểm nào, báo giá theo hạng mục để khách thấy rõ. Sau đó có thể nhắn nhẹ người giới thiệu rằng lần sau cứ để khách hỏi trực tiếp cho chắc.

Có nên cho khách được giới thiệu số điện thoại riêng không?

Tuỳ cách làm việc của bạn. Nếu bạn dùng một số cho công việc, cứ cho số đó và nói rõ giờ nhận cuộc gọi. Ranh giới rõ từ đầu giúp tránh bị gọi lúc khuya chỉ vì khách nghĩ là người quen.

Khách được giới thiệu muốn xem việc mình đã làm ở nhà người giới thiệu thì sao?

Hỏi ý người giới thiệu trước, đừng tự hẹn đưa khách tới. Thay vào đó có thể cho khách xem ảnh những việc tương tự mà chủ nhà đã đồng ý cho chia sẻ, không lộ thông tin nhà ai.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138